نهادِ دین، قدرت و شکست قواعد حرفه ای

وزارت بهداشت، مخالفت خود را با پوشش اعلام شده کادر پزشکی در یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور (زاهدان) اعلام کرد. این خبری بود که امروز در رسانه‌ها به نقل از وزارت بهداشت اعلام شد. ماجرا چه بود؟ رییس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در یک مراسم از لباس فرم جدیدی مربوط به پرستاران رونمایی و شروع استفاده از آن را اعلام کرده بود. این پوشش جدید، ظاهراً در چهارچوب طرح "چادر؛ حجاب برتر" اجرایی شده بود. وی در صحبتهایش اعلام کرده بود که این اقدام، در چهارچوب اقدامات فرهنگی نهادهایی چون "معاونت فرهنگی دانشجویی" و "نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه" انجام شده است. در تصاویر مراسم رونمایی از این پوشش جدید را برخی حوزویان که احتمالاً مقاماتی مسوول نیز بوده اند، انجام میدهند. 

ادامه ...

ورود جامعه‌شناسی دین در ایران به مرحله‌ای جدید

«شاید بشود به نسل سوم جامعه‌شناسی تشیع فکر بکنیم  و آن این است که  وارد دیالوگ انتقادی با تجویزکنندگان دین بشویم». این گزاره‌ای است که توسط دکتر احمد شکرچی ـ عضو هیئت علمی دانشگاه بهشتی ـ در بخش پایانی نشست علمی رونمایی از «کتاب‌شناسی جامعه‌شناسی تشیع» مطرح شده است. به سنت همیشگی جلسات عمومی گروه مطالعاتی، بخش پایانی جلسات به گفتگو و بحث گروهی حضار و سخنرانان در جلسه اختصاص داشت. نظر به اهمیت مباحث مطرح شده، متن پرسش و پاسخ جلسه رونمایی کتاب جامعه‌شناسی تشیع در انجمن جامعه‌شناسی ایران در تاریخ 31 اردی‌بهشت 96 پیاده شده و منتشر می‌گردد:

ادامه ...

جامعه‌شناسی تشیع، جانبداری مذهبی و تقسیم کار علمی

جامعه‌شناسی تشیع موضوع مهمی است و دو سوال مهم را برای ما مطرح می‌کند، اول اینکه آیا جامعه‌شناسی هر دین نسبت ویژه‌ای با محتوا و مضامین الهیاتی و کلامی آن دین و مذهب خواهد داشت؟ آیا پژوهشگران آن مذهب و دین خاص جانبداری‌های مسلکی و تئولوژیک نسبت به آن دارند یا نه؟ و متالهان و متکلمان هر دین باید از این مطالعات نگران باشند یا باید استقبال کنند؟ دوم اینکه آیا در مطالعات اجتماعی دین، وقتی ما به یک دین خاص می‌پردازیم به نوعی فرقه‌گرایی و جهت‌گیری دچار نشده‌ایم؟ چرا این موضوع نباید تحت عنوان عام جامعه‌شناسی دین و جامعه‌شناسی اسلام قرار بگیرد؟ و آیا جامعه‌شناسی تشیع خود جهت‌گیری محققان این کتاب را نشان نمی‌دهد؟

ادامه ...

تصویرسازی کاریکاتوری قرآن؟ تحول رابطه هنر و اسلام شیعی در موقعیت پساانقلابی

در ماه رمضان امسال(96)، شهرداری تهران، مجموعه تبلیغات خود را در سطح شهر با عنوان «سبک زندگی قرآنی» اجرا کرده است. این مجموعه، شامل بنرهای بزرگی است که مفاهیم قرآنی را با تصویرسازی بیان کرده اند. نکته ی مهم این است که تعداد زیادی از آیات قرآن، با "کاریکاتور" تصویر شده و در سطح شهر نصب شده اند. حدود یک هفته از نصب این بنرها در سطح شهر گذشته و هیچ اعتراضی به این بنرها صورت نگرفته است. این نشانه‌ای از یک تغییر است. تغییر نسبت هنرها و اسلام شیعی. ادعای من این است که این تغییر، شاید تنها در موقعیتِ خاص امروز ایران میسر بود: جایی که نهاد رسمی دین به حکومت رسیده باشد.

ادامه ...

کار گروهی علمی در زمانه فردی شدن

تمایز بین جامعه‌شناسی دینی و جامعه‌شناسی دین در این اثر مورد توجه قرار نگرفته است و یا اگر مورد  توجه قرار گرفته، من ندیده‌ام. به عبارت دیگر، در این‌جا ما با تفاوت بین دو نگاه مهم مواجه هستیم که از قضا در آثار مرحوم دکتر شریعتی هم وجود دارد: از یک سو نگاه اجتماعی به دین که همه آن را به عنوان یک نگاه مشهور و شایع می‌شناسند، و  از سوی دیگر  جامعه‌شناسی دینی یا نگاه دینی به جامعه  به عنوان نگاهی که بسیار مغفول واقع شده است. چنین تمایزگذاری را می‌توان در برخی آثار مرحوم شریعتی نظیر  امت و امامت، میعاد با ابراهیم و یا حسین وارث آدم مشاهده کرد. اما در این اثر این نگاه را نداریم.

ادامه ...

گذر از فردیت در پژوهش

من در دو محور صحبت می‌کنم. یکی درباره اهمیت کتاب «کتابشناسی انتقادی جامعه‌شناسی تشیع» و دوم درباره یک ابهام نظری. و اما درباره این اثر غیر از جنبه‌های محتوایی یکی از ویژگی‌های آن که در تاریخ پژوهش ماندگار خواهد شد جمعی بودن است. ما کار پژوهشی و تولید فکری جمعی در تاریخ تحقیق و نگارش مان نداریم یا انقدر اندک است که مصداق ضرب المثل «النادر کالمعدوم» می‌شود. البته کارهایی مانند کتاب «محمدخاتم پیامبران» که مرحوم مطهری با همکاری دکتر شریعتی فراهم اوردند یا کتاب «مرجعیت و روحانیت» در سال‌های پیش از انقلاب موجود است که تالیف فردی نیست اما مجموعه مقالات است و نمی‌توان آن را مثال و مصداق تولید جمعی دانست.

ادامه ...

گزارش تصویری جلسه رونمایی از «کتاب‌شناسی انتقادی جامعه‌شناسی تشیع»

نشست علمی رونمایی از کتاب «کتاب‌شناسی انتقادی جامعه‌شناسی تشیع» با حضور اساتید جامعه‌شناسی دین، پژوهشگران گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع و علاقمندان به این حوزه‌ی مطالعاتی بعدازظهر روز یکشنبه 31 اردیبهشت 1396 در دفتر انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار شد. در این نشست پس از ارائه گزارش مقدماتی در مورد روند تدوین کتابشناسی توسط سه تن از پژوهشگران گروه مطالعاتی (یاشار دارالشفاء، سمیه مومنی و هادی درویشی)، دکتر سراج‌زاده (رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران)، دکتر نجات حسینی (مدیر گروه دین انجمن جامعه‌شناسی) و آقای عمادالدین باقی به طرح نقدها و نظرات خود پرداختند. در ادامه دکتر سارا شریعتی، دکتر احمد شکرچی و برخی از اعضای گروه مطالعاتی و حاضران در نشست نیز به طرح نکات تکمیلی پرداختند. گزارش تصویری این نشست را در ادامه مشاهده می‌کنیم.

ادامه ...

نشست علمی رونمایی از کتابشناسی انتقادی جامعه شناسی تشیع

جلسه رونمایی از کتابشناسی انتقادی جامعه‌شناسی تشیع توسط انجمن جامعه‌شناسی ایران در روز 31 اردیبهشت 1396 از ساعت 15 الی 17 برگزار خواهد شد. در این جلسه دکتر سید حسین سراج زاده (رییس انجمن جامعه شناسی ایران)، دکتر محمود نجات حسینی (مدیر گروه دین انجمن جامعه شناسی ایران) و عماد الدین باقی (پژوهشگر و عضو گروه دین انجمن جامعه شناسی ایران) به همراه سارا شریعتی و دیگر مولفان کتاب به عنوان سخنران حضور خواهند داشت.

ادامه ...

کتاب‌شناسی انتقادی جامعه‌شناسی تشیع در جمع پرفروش‌ترین‌ها

 به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) کتاب «جامعه‌شناسی تشیع» محصول فعالیت جمعی پنج‌ساله گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع با راهبری علمی دکتر سارا شریعتی که از سوی انتشارات نگاه معاصر منتشر شده، جایگاه دوم فهرست پرفروش‌های حوزه علوم انسانی را به خود اختصاص داد. در این کتاب 97 اثر منتشر شده از زمان ورود صنعت چاپ به ایران تا کنون که با رویکرد اجتماعی به بررسی تشیع پرداخته‌اند، مورد نقد و تحلیل قرار گرفته است و مسائل اساسی برآمده از کتابشناسی آن حوزه خاص را بیان شده است.

ادامه ...

جهان‌های شیعی در برابر هلال شیعی

سارا شریعتی ـ شاید بتوان گفت که در زمینه مطالعات تشیع، دو تحول قابل‌توجه و تحلیل است: نخست توجه به آنچه «جهان‌های شیعی» نامیده شد (نام کتابی که سابرینا مروین با همکاری جمعی از پژوهشگران این حوزه انتشار داد)، در برابر اصطلاح «هلال شیعی» که صرفاً کاربرد سیاسی داشت و تصوری یکپارچه از این کشورها ارائه می‌داد. درحالی‌که «جهان شیعی» جهان‌های متکثری هستند که با تنوع تاریخی و فرهنگی شناخته می‌شوند و به یک مرکزیت واحد و یکپارچه‌ساز تقلیل نمی‌یابند.

ادامه ...

گزارش تصویری سفر گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع به یزد

گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع به سرپرستی دکتر سارا شریعتی در روزهای پایانی آبان‌ماه 1394 طی سفری تحقیقاتی به شهرهای یزد و میبد به ارائه آخرین دستاوردهای علمی خود پرداخت. در این سفر دکتر شریعتی در دانشگاه یزد به ایراد سخنرانی با موضوع «گرایش‌های جدید در جامعه‌شناسی معاصر» پرداختند. همچنین کنفرانسی در دانشگاه امام جواد یزد برگزار شد. سخنرانی دکتر سارا شریعتی در این کنفرانس «در نسبت شیعه‌شناسی و جامعه‌شناسی تشیع»  بود و  سخنرانی اعضای گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع نیز بدین شرح برگزار شد: «جامعه زائر: در حرکت یا مقصد» (شیما کاشی)، «به سوی یک جامعه مناسک‌ساز؟» (فاطمه لطفی)، «روحانیت و امر سیاسی» (علی‌اشرف فتحی). 

ادامه ...

برگزاری کنفرانس جامعه‌شناسی تشیع در یزد

از سلسله همایش‌های گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع، چهارشنبه 27 آبان ماه، ساعت 15 تا 17، گروه جامعه شناسی تشیع میهمان دانشگاه امام جواد یزد و دفتر یزد انجمن جامعه‌شناسی ایران خواهد بود. در این جلسه اعضای گروه مطالعاتی جامعه شناسی تشیع، به بحث درباره ابعاد مختلف این پروژه مطالعاتی خواهند پرداخت. 

عنوان سخنرانی دکتر سارا شریعتی «در نسبت شیعه‌شناسی و جامعه‌شناسی تشیع» است و عناوین سخنرانی اعضای گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع نیز بدین شرح خواهد بود: «جامعه زائر: در حرکت یا مقصد» (شیما کاشی)، «به سوی یک جامعه مناسک‌ساز؟» (فاطمه لطفی)، «روحانیت و امر سیاسی» (علی‌اشرف فتحی). 

ادامه ...

جامعه شناسي تشيع ضرورت امروز جامعه ايراني

دکتر شريعتي در پنل دوم سمينار تخصصي «جامعه شناسي دين» که به موضوع جامعه‌شناسی تشیع اختصاص داشت، گفت: «جامعه شناسي تشيع به دنبال فعال کردن تفکيک تشيع و تسنن نيست بلکه به دنبال فهم و واکاوي آن چيزي است که در جامعه به عنوان پديده شيعي خود را نشان مي دهد. ما گاهي دچار نزديک بيني مي شويم يعني اينقدر به يک پديده نزديک هستيم که ديگر آن را نمي بينيم. مثل ماهي که درکي از آب ندارد. از امروز عزاداري هاي ماه محرم به عنوان يکي از شاخص ترين ويژگي هاي جوامع شيعي آغاز مي شود. جامعه شناسي تشيع به جاي بيان تئوري هاي کلي به دنبال تحليل عيني اين پديده مهم، تحولات و پيامدهايش است».

ادامه ...

گزارش تصویری کنفرانس جامعه‌شناسی تشیع در مشهد

تالار استاد احمدعلي رجايي دانشکده ادبيات دانشگاه فردوسي مشهد روز چهارشنبه بيست ودوم مهرماه شاهد حضور پژوهشگران، دانشجويان وعلاقه منداني بود که قصد حضور درسمينار تخصصي «جامعه شناسي دين» را داشتند. در اين سمينار يک روزه که با تلاش گروه مطالعات دين «دفتر خراسان انجمن جامعه شناسي ايران» برگزار شد، اساتيدي همچون دکتر«عبدالعزيز ساشادينا» استاد کرسي مطالعات اسلامي دانشگاه ويريجينياي آمريکا و دکتر« علي يوسفي» عضو هيئت علمي گروه علوم اجتماعي دانشگاه فردوسي مشهد به ارائه سخنراني پرداختند. پنل دوم اين سمينار به توضيح پروژه پژوهشي «جامعه شناسي تشيع» توسط دکتر« سارا شريعتي» سرپرست اين پروژه و تعدادي از پژوهشگران آن اختصاص داشت. گزارش تصویری این مراسم را در ادامه می‌بینیم. 

ادامه ...

نشست علمی ِنقد کتاب "طلبه زیستن"

نشست علمی نقد کتاب "طلبه زیستن" (پژوهشی مقدماتی در سنخ شناسی جامعه شناختی زیست طلبگی) روز چهارشنبه در محل سرای محله ایوانک شهرک غرب برگزار می‌شود. 

در این نشست علمی که روز چهارشنبه از ساعت ۱۴.۳۰ تا ۱۶ برگزار می‌شود، حجت الاسلام جعفرپور و دکتر امامی از اساتید دانشگاه امام صادق به عنوان ناقد به همراه مهدی سلیمانیه نویسنده ی کتاب حضور خواهند داشت. حضور در این نشست برای تمامی علاقمندان آزاد می باشد. 

ادامه ...

علم : پایان دهنده‌ی قشری‌گرایی و ممکن کننده‌ی شرایط گفت‌وگو

نشست علمی «شیعه‌شناسی انتقادی و جامعه‌شناسی تشیع؛ نقد ها و نسبت ها» به همت گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع و با همکاری انجمن دانشجویی جامعه‌شناسی دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران در این دانشکده برگزار شد. مقصود فراستخواه و سارا شریعتی از سخنرانان این جلسه بودند. . دکتر سارا شریعتی در ابتدای صحبت‌هایش به بحث پیرامون اهمیت چنین جلسه‌ای پرداخت و بیان کرد: اولاً ما عادت کردیم به اورژانس‌های اجتماعی بپردازیم. معمولاً تاریخ ما گذشته است به پاسخ‌های قطعی دادن به اورژانس‌ها. ما مدام به ضرورت‌ها پاسخ می‌دهیم و وقتی پروژه‌های درازمدت را برنامه‌ریزی کردیم، این‌ها نیمه‌کاره مانده است. در نتیجه در حوزه‌ی سیاسی و نه در حوزه‌ی مطالعاتی و نه در حوزه‌ی فکری نتوانستیم کاری را پیش ببریم

ادامه ...

گزارش تصویری «شیعه‌شناسی انتقادی و جامعه‌شناسی تشیع؛ نقدها و نسبت‌ها»

نشست علمی «شیعه‌شناسی انتقادی و جامعه‌شناسی تشیع؛ نقد ها و نسبت ها» به همت گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع و با همکاری انجمن دانشجویی جامعه‌شناسی دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران در این دانشکده برگزار شد. مقصود فراستخواه و سارا شریعتی از سخنرانان این جلسه بودند.

ادامه ...

برگزاری نشست علمی «شیعه‌شناسی انتقادی» و «جامعه‌شناسی تشیع»؛ نقدها و نسبت‌ها

نشست علمی «شیعه‌شناسی انتقادی» و «جامعه‌شناسی تشیع»؛ نقدها و نسبت‌ها توسط گروه مطالعاتی «جامعه‌شناسی تشیع» با همکاری «انجمن علمی دانشجویی جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران» برگزار خواهد شد. در این نشست که با حضور دکتر مقصود فراستخواه (عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی و دانشگاه‌های تهران) و دکتر سارا شریعتی (عضو هیئت علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران) در تاریخ سه‌شنبه ۲۹ مهرماه ۱۳۹۳ ساعت ۱۷ در دفتر انجمن علمی دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران تشکیل می‌شود در نسبت میان جامعه‌شناسی تشیع و شیعه‌شناسی انتقادی گفتگو میان حاضران صورت خواهد پذیرفت.

ادامه ...

مکتب تفکیک؛ مدافع علوم اجتماعی

کتاب «مقدمه‌ای بر مواجهه با علوم اجتماعی در متن سنتهای شیعی» به صورت تطبیقی به سنجش آرای سه متفکر متعلق به سه جریان مختلف در سنت‌های شیعی پرداخته است. نوآوری مهم این اثر در نسبت با مکتب تفکیک آنچنان که نویسنده خود توضیح داده آن است که «پس از پایان مطالعات و نگارش مقدماتی، اثر توسط خانم دکتر سارا شریعتی مورد بازبینی قرار گرفت و اصلاحات و نکات مورد نظر ایشان مد نظر قرار گرفته و بر این مبنا این فصل بازنویسی شد. پس از آن متن نوشته شده به خدمت علامه محمدرضا حکیمی ارائه شد. ایشان با وجود مشغله‌های بسیار، منت نهاده و به دقت متن را مطالعه نمودند و اصلاحاتی را در این باره متذکر شدند.

 

ادامه ...

تشیع و روحانیت؛ از نگاهی دیگر

مباحثات ـ به‌تازگی دو کتاب «مقدمه‌ای بر مواجهه با علوم اجتماعی در متن سنت‌های شیعی» نوشتهٔ آرمان ذاکری و «طلبه زیستن: پژوهشی مقدماتی در سنخ‌شناسی جامعه‌شناختی زیست طلبگی» نوشتهٔ مهدی سلیمانیه با مقدمه‌هایی تفصیلی از دکتر سارا شریعتی، روانهٔ بازار نشر شده‌اند. این دو کتاب، نخستین آثار از مجموعهٔ جدید «جامعه‌شناسی تشیع» هستند که از سوی نشر نگاه معاصر به چاپ رسیده‌اند.

ادامه ...

دکتر سارا شریعتی: تشیع، امر نزدیکی که از آن غافلیم (متن کامل سخنرانی)

پایگاه تخصصی جامعه‌شناسی تشیع ـ نشست «جامعه‌شناسی تشیع؛ تعریف، ضرورت‌ها، محدودیت‌ها» ۲۶ آذرماه در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. دکتر سارا شریعتی به عنوان نخستین سخنران این جلسه،  «در معنا و محدودیت‌های جامعه‌شناسی تشیع» سخنرانی‌کرد. ایشان در این سخنرانی پس از بررسی پیشینه مطالعات اجتماعی تشیع در جهان و ایران، به بحث پیرامون ضرورت پرداختن جامعه‌شناسان به این حوزه مطالعاتی پرداخت و سپس از محدودیت‌های جامعه شناسی در مطالعه تشیع سخن گفت. عضو هیات علمی دانشگاه تهران در بخش پایانی سخنان خود، به بحث کوتاهی پیرامون سه حوزه ممکن در مطالعات جامعه شناختی تشیع بر حسب معیار رویت‌پذیری پرداخت. آنچه در ادامه می‌آید، متن کامل و پیراسته سخنان دکتر سارا شریعتی در این کنفرانس است. 

ادامه ...

زیر مجموعه ها

مطالب دیگر از نویسنده

تماس با ما

این آدرس پست الکترونیک توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

www.socio-shia.com