شیعیان در آمریکا: به سوی تشیع آمریکایی

از حدود صد و پنجاه سال پیش تا کنون، جمعیت قابل توجهی از شیعیان با پیشینه قومی بسیار متنوع در سرزمین آمریکا سکونت دارند. موج مهاجرین یکی پس از دیگری ویژگی­های جمعیت شناختی و اجتماعی این گروه از مسلمانان را تغییر داده است و به این اجتماع شکل بخشیده است، شکلی که هنوز در حال تغییر و تحول است و سوالات جدی و جذابی را پیش روی محققان این حوزه گذاشته است. یکی از محققانی که بر روی این سوالات متمرکز شده است لیاقت تکیم استاد دانشکده علوم ادیان دانشگاه مک مستر کاناداست. 

ادامه ...

جهان‌شهرگرایی شیعه در افریقا

نویسنده در این کتاب مطالعه عمیقی از اسلام شیعی در دو اجتماع بسیار متفاوت در سنگال به دست می‌دهد. این اجتماعات عبارتند از  دیاسپورای لبنانی که به خوبی در این کشور جاافتاده‌اند و سنگالی‌هایی که در سال‌های اخیر از مذهب تسنن به تشیع گرویده‌اند. این هر دو گروه به شکلی نوعی جهان‌شهری را به شیوه‌ی خودشان نشان می‌دهند، زیرا هر دو گروه در میان اکثریتی سنی، در موقعیت اقلیت دینی قرار دارند. لیختمن در این کتاب تلاش کرده تا بینش‌های تازه‌ای از زندگی روزمره مسلمانان شیعه در افریقا به دست دهد و پویش‌های اسلام را در سطوح محلی و جهانی به تصویر بکشد. او همچنین تاثیرات حزب‌الله و جنبش‌های اصلاحی اسلامی را بر این اجتماعات به تصویر کشیده و نوعی نگرش اصلاح‌شده در مقابل نگاه‌های رایج به خصومت‌های میان شیعیان و سنیان به دست داده است. لیختمن با پیش کشیدن این تصویر تازه تلاش دارد تا با اشاره به مورد خاص همزیستی شیعیان و سنیان در سنگال نشان دهد که همزیستی دینی ممکن است.

ادامه ...

کفایت "جامعه شناسی" برای جامعه - شناسی؟

علی شریعتی و سپس مرتضی مطهری بیشترین میزان آثار منتشر شده‌ی دارای رویکرد اجتماعی به تشیع را از ابتدای ورود صنعت چاپ به ایران تا کنون به خود اختصاص داده‌اند. این گزاره، یکی از یافته‌های چهار سال پژوهش کتابشناختی گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع است. تمایز جایگاه این دو نفر، تنها ناظر به تعداد آثاری نیست که آنان با این رویکرد به نگارش درآورده‌اند؛ بلکه به صورت مشخص علی شریعتی و تا حدی مرتضی مطهری، از معدود اندیشمندان ایرانی هستند که توانسته‌اند به سطح «مفهوم‌سازی» و نظریه‌پردازی در حوزه‌ی مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع برسند. اینک ما می‌پرسیم: چه چیزی شریعتی و سپس مطهری را به این موقعیت رساند؟ موقعیتی که می‌توان آن را موقعیت «پیشگامی مطالعات اجتماعی تشیع» نامگذاری کرد. به دنبال این پرسش و به صورتی سلبی، می‌توان پرسید چه عامل یا عواملی باعث شده‌است تا تعداد بیشتری از افراد و پژوهشگران پیش و پس از شریعتی و مطهری، در چنین موقعیتی قرار نگرفتند؟

ادامه ...

شیعه شناسی انتقادی در ایران معاصر: طرح بحثی تیپولوژیک

شیعه‌شناسی انتقادی در ایران معاصر طرحی است که از پیش از مشروطه آغاز شده‌است. این طرح، طرحی ناتمام است. این طرح به عنوان یک جریان اصلی (مین‌استریم) در چالش‌های فکری معاصر ایران، دارای دو مشکل عمده بوده‌است. نخستین مشکل آن، مشکل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی،  و دومین مشکلش مشکل روشی بوده‌است. درک بنده از مشکل اجتماعی و سیاسی این پروژه آن است که نقد آن‌چه در طول تاریخ و بنا به عوامل مختلف اجتماعی ریشه دوانیده‌ و تقدس یافته‌است، طبیعی است که با مقاومت معتقدان و رؤسای آنان مواجه می‌شود. فرهنگ مذهبی ما نیز به مانند باقی ابعاد حیات اجتماعی ما، چندان با نقد و ایراد، خصوصاً در باب عقاید و احکامی که باور داشته‌ایم و مقدس می‌انگاریم، مأنوس و خوگر نیست....

ادامه ...

شیعه‌شناسی فرانسه زبان به بیان بونو

 در سال ۱۳۹۰«انجمن حکمت و فلسفه ایران» مجموعه درس­‌گفتارهایی را تحت عنوان «بررسی متون شیعه‌شناسی در زبان فرانسه» و توسط کریستین یحیی بونو برگزار کرد. در این کلاس­ها شیعه­شناسی به عنوان علمی سربرآورده از اسلام شناسی معرفی شد که خود برآمده از شرق­شناسی است. علاقه فرانسویان به این علم مبتنی بر انگیزه­هایی چون ارائه تبلیغ مسیحیت، پیشبرد پروژه استعمار، شناخت فرقه­‌ها در چارچوب نهضت­های پان عربیسم و خیزش سیدجمال و در نهایت علاقه شخصی بوده است و هر انگیزه ویژگی خاصی را بر این آثار بخشیده که در این میان بیشترین تاکید بر روی پژوهش­ها و نه آثار تبلیغی و رسانه­ای بود.

ادامه ...

موسسه دین‌پژوهی بشرا

مؤسسه‌ی دین‌پژوهی بشرا، با هدف انجام پژوهش‌ در چهار حوزه‌ی روحانیت، اخلاق کاربردی (حرفه‌ای، شهروندی و جهانی)، نیایش، و نیازهای معرفت شناختی نظام دینی و نیز آموزش و تربیت متفکران و پژوهشگران آشنا به زمان و زبانِ دین و مردم، در آغاز سال ۱۳۸۳ تأسیس گردید. از کتب و پژوهش‌های منتشرشده‌ی موسسه در حوزه‌های مرتبط با  جامعه‌شناسی تشیع می‌توان به مجموعه‌ی (حدود) صد جلدی «روحانیت‌شناسی» شامل گردآوری طیفی از مباحث مرتبط با روحانیت مندرج در مطبوعات، كتاب‌ها و فضای مجازی اشاره کرد.

ادامه ...

دانشگاه اصفهان (رشته شیعه شناسی)

 شیعه‌شناسی به عنوان یک گرایش خاص و تعریف‌شده‌ی دانشگاهی، در نظام دانشگاهی ایران از قدمت چندانی برخوردار نیست. علاوه بر سابقه‌ی اندک زمانی کلی این حوزه‌ی مطالعاتی در دانشگاه‌ها، سابقه‌ی ایجاد رشته یا گرایشی خاص که از منظر علوم‌اجتماعی به این حوزه ورود پیدا کند و جنبه‌های جامعه‌شناختی این موضوع را مورد مطالعه‌ی خاص خود قرار دهد نیز سابقه‌ی چندانی نداشت[۱]. این خلاء به خصوص در بدنه‌ی دانشگاه‌های اصلی و شناخته‌شده‌ی کشور بیش از پیش احساس می‌شد[۲]. گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان – به عنوان یکی از دانشگاه‌های با سابقه و شناخته‌شده‌ی کشور – در سال ۱۳۸۹ در مقطع کارشناسی ارشد اقدام به تأسیس شیعه‌شناسی به عنوان یک گرایش مستقل کرد.

ادامه ...

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشگاه «ادیان و مذاهب» ((University of Religions and Denominationsکه در شهر قم واقع شده، فعالیت خود را از سال ۱۳۸۴ آغاز کرده‌است. مؤسس و رئیس کنونی این دانشگاه (تا سال ۱۳۹۲) سیدابوالحسن نواب[1] است. این مؤسسه، نهادی غیرانتفاعی و غیردولتی است. مواردی چون تربیت متخصص در زمینهٔ ادیان و مذاهب، انجام پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و تطبیقی در زمینهٔ ادیان و مذاهب، اطلاع‌رسانی، چاپ و نشر مجلات، کتب و دایره المعارف در زمینهٔ ادیان و مذاهب، برقراری ارتباط متقابل با مراکز مشابه و دین‌پژوهان، گفت و گو بین ادیان و مذاهب و تلاش در جهت نزدیک ساختن دیدگاه‌ها و معرفی منطقی و علمی اسلام (با رویکرد شیعی) در عین احترام به عقاید، باورها و آیین سایر ادیان و مذاهب از جمله وظایف این دانشگاه برشمرده‌شده‌است.

ادامه ...

موسسه شیعه‌شناسی

 این مؤسسه به منظور جمع‌آوري اطلاعات مربوط به زندگي اجتماعي جوامع، جماعت‌ها، جمعيت‌ها و گروه‌هاي مختلف شيعي جهان و نيز کمک به ارتقاء وضعيت سياسي ـ اجتماعي آنها و نيز تقليل مشکلات و معضلات حيات اجتماعي و اقتصادي آنها تأسيس شده است. سایت رسمی این مؤسسه، آن را به عنوان «مؤسسه‌ای فرهنگي، آموزشي، پژوهشي، غير انتفاعي و مستقل» معرفی می‌کند. از اعضاء هیئت مؤسس و هیئت امنای این مؤسسه می‌توان به افرادی چون دكتر علي اكبر ولايتي، حجت‌الاسلام  دكتر محمود تقي‌زاده‌داوري و حجت‌الاسلام وحيد احمدي اشاره کرد. آن‌طور که در سایت این مؤسسه آمده‌است: «شيعه‌شناسي به رشته‌اي اطلاق مي‌شود که به مطالعه شيعه به عنوان يک کل واقعي مي پردازد. از نحوه شکل‌گيري آن در تاريخ، از کيفيت بسط و گسترش آن در جوامع مختلف، از وضعيت فعلي آن در جغرافياي مسکون، از اصول عقيدتي، آموزه ها، آئين ها، معارف، علوم و دانش هاي اختصاصي آن بحث مي کند.

ادامه ...

سمینار فرهنگ مادی و اعمال عبادی در جوامع شیعی

فرهنگی مادی و اعمال عبادی در جوامع شیعی، عنوان سمیناری است که توسط مدرسه عالی مطالعات اجتماعی پاریس در تاریخ دوم فوریه (14 بهمن) در این موسسه برگزار خواهد شد. در این سمینار چند مقاله توسط محققان ارائه خواهد شد.  «تعزیه، بازیگران و تماشاچیان، در میانه تماشا و اجرا» توسط آزاده دلیر نقی‌نیا و «اثرگذاری نمایشی مناسک حسینی» توسط تسنیم پن پوان ارائه خواهد شد. در ادامه چکیده‌ای از این مباحث در اختیار علاقمندان قرار می‌گیرد.

ادامه ...

فراخوان مقاله سومین کنفرانس مطالعات شیعی کالج لندن

  کالج مطالعات اسلامی لندن از چکیده مقالات برای شرکت در سومین کنفرانس بین‌المللی مطالعات تشیع دعوت می‌کند. این کنفرانس عرصه‌ی وسیعی برای ارائه‌ی مطالعاتی در زمینه‌ی مطالعات تشیع برای محققین این حوزه فراهم می‌کند. از مقالات مرتبط با مطالعات تشیع در تمام حوزه‌ها استقبال می‌شود. موضوعات پیشنهادی می‌تواند (و نه لزوما) شامل این‌ حوزه‌ها باشد: تئولوژی (الهیات) / فلسفه و عرفان و تصوف / فقه و حقوق / قرآن و حدیث / مطالعات مردم‌‌شناسی / اقلیت شیعه / موضوعات درون‌دینی – بین‌ رشته‌ای – مطالعات تطبیقی / شیعه‌شناسی و شرق‌شناسی / اقتدار در نظریات تشیع / تشیع‌گرایی/مطالعات شیعه در حوزه و دانشگاه

ادامه ...

مطالب دیگر از نویسنده

تماس با ما

این آدرس پست الکترونیک توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

www.socio-shia.com