تشیع؛ از منظری متفاوت

  به تازگی دو کتابِ «مقدمه­ای بر مواجهه با علوم اجتماعی در متن سنت­های شیعی» نوشته‌ی آرمان ذاکری و «طلبه زیستن: پژوهشی مقدماتی در سنخ‌شناسی جامعه­شناختی زیست طلبگی» نوشته‌ی مهدی سلیمانیه با مقدمه­هایی تفصیلی از دکتر سارا شریعتی، روانه­ی بازار نشر شده­اند. این دو کتاب، نخستین آثار از مجموعه­ی جدید «جامعه­شناسی تشیع» هستند که از سوی نشر نگاه معاصر به چاپ رسیده­اند. مجموعه­ی کتاب­های «جامعه­شناسی تشیع»، آثاری هستند که در قالب پروژه­ی مطالعاتی گروهی تحقیقاتی با همین عنوان زیر نظر دکتر سارا شریعتی به انجام رسیده­اند. سارا شریعتی در مقدمه‌ی تحقیقی سی و پنج صفحه‌ای خود بر این اثر به معرفی پروژه‌ی مطالعاتی «جامعه‌شناسی تشیع» پرداخته‌ و عنوان «در معنا و محدودیت‌های جامعه‌شناسی تشیع» را برای آن برگزیده‌است.

ادامه ...

انتشار دو کتاب درباره جامعه‌شناسی تشیع

دو کتاب جدید در حوزه‌ی مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع امسال در نمایشگاه کتاب عرضه خواهند شد. «مواجهه با علوم اجتماعی در متن سنت‌های شیعی» نوشته‌ی آرمان ذاکری و «طلبه‌زیستن؛ سنخ‌شناسی جامعه‌شناختی زیست طلبگی» نوشته‌ی مهدی سلیمانیه نام این دو اثری است که از سوی انتشارات نگاه معاصر ارائه می‌شود. اكبر قنبری مدیر نشر «نگاه معاصر» در گفت‌وگو با خبرگزاری كتاب ایران(ایبنا)، اعلام كرد: نشر «نگاه معاصر» به تازگی در حوزه «جامعه‌شناسی تشیع» که یکی از گرایش‌های کاری این انتشارات است، دو کتاب  منتشر و برای عرضه در نمایشگاه کتاب تهران آماده کرده است.

ادامه ...

"شرحِ ما قال"؛ نگاهی به کتاب «فرهنگ اصطلاحات طلاب»


زبان، همان جهان اجتماعی است. این عقیده‌ی برخی از جامعه‌شناسان و اندیشمندان اجتماعی است. حتی اگر نخواهیم اهمیت زبان را از منظر این اندیشمندان تا چنین حدی تصور کنیم، اما از این واقعیت نمی‌توان غافل بود که زبان را نمی‌توان به یک وسیله‌ی ساده‌ی ارتباطی تقلیل داد. زبان، پدیده‌ای چگال، دارای ریشه‌های عمیق فرهنگی، هویت و خود ویژگی‌ای مافوق اراده‌ی کاربر آن است.

ادامه ...

بررسی جامعه‌شناختی نسبت فقر و انتظار ظهور مهدی (ع)

یکی از مهم‌ترین مسائلی که جامعه ما امروز در سطحی گسترده با آن درگیر است، مسئله فقر است. مسئله‌ای که زندگی بسیاری از افراد جامعه را دچار بحران کرده و پیامدهای ناگوار فراوانی به دنبال خود می‌آورد. متأسفانه در بیشتر پژوهش‌هایی که در مورد فقر صورت گرفته صرفاً از دید اقتصادی به آن نگریسته و از ابعاد اجتماعی و فرهنگی آن غفلت شده است. به گونه‌ای که می‌توان گفت در جامعه‌شناسی، حوزه فقر، یکی از فقیرترین حوزه‌های پژوهش است.

ادامه ...

آموزه‌های دینی و سبک زندگی (مطالعه جامعه‌شناختی سبک زندگی طلبگی)

 امروزه سبک­زندگی با عناصر خود در حال ظهور و بروز در زندگی روزمره جامعه ایرانی و در بر گرفتن اکثر عرصه­های این زندگیست. حوزۀ علمیه هم یکی از این مکان­هاسیت که تحت تأثیر تحولات خرد و کلان اجتماعی نسبت به گذشته دچار تغییرات بسیاری شده است که نمود آن در وضعیت زیست کنشگران اجتماعی حاضر در آن پدیدار است. هدف این پژوهش در ابتدا ارائه توصیفی از عناصر سبک­زندگی طلبگی‌ست تا با رمزگشایی از ماهیت این نوع سبک زندگی، تنوّع و چندگونگی در آن را نمایان کند. و سپس از خلال این توصیف به ارتباط میان آموزه­های دینی و سبک­زندگی بپردازد. این پژوهش با یک رویکرد کیفی پیش می­رود و در آن از روش نظریۀ زمینه­ای استمداد شده است.

ادامه ...

مطالعه‌ی نشانه‌های عرفی شدن در زندگی روزمره‌ی روحانیان

 پژوهش حاضر به دنبال یافتن نشانه‌های عرفی شدن درون جریان زندگی روزمره‌ی روحانیان در سال ۹۲است. برای دست یابی به نحوه‌ی تفکر و کیفیت ذهنی روحانیان درباره‌ی پدیده عرفی شدن و پی بردن به چگونگی تاثیر این پدیده از طریق نشانه‌های بروز یافته‌ی آن در زندگی فردی و اجتماعی این افراد، روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شده است. داده‌های مورد نیاز جهت کشف معانی ذهنی و دست یابی مستقیم به تجربه‌ی این افراد، از طریق مصاحبه‌های نیمه ساخت یافته و مشاهده‌ی میدانی جمع آوری شده است. 

ادامه ...

جایگاه مناسک در میان مخاطبان روشنفکری دینی/مذهبی

روشنفکری دینی/مذهبی یکی از جریان­های فکری فعال در عرصه اندیشه کشور است که مورد انتقادات درونی و بیرونی متفاوتی قرار گرفته‌است. نحوه برخورد با مناسک و مابه ازای عملی دین‌داری یکی از زوایای مورد انتقاد این جریان فکری است. اما عمده این انتقادات به شکل کلی و بر پایه نظری مطرح شده است و مخاطبان مورد توجه قرار نگرفته‌اند. این پژوهش سوال خود را جایگاه مناسک در میان مخاطبان و درک و دریافت آنها از آموزه­های روشنفکری دینی/مذهبی قرار داده و با روش­ کیفی و تکنیک­های مشاهده، مصاحبه و بررسی گفتار روشنفکران دینی/مذهبی و در نهایت تحلیل محتوای همه داده­های بدست آمده،آن را پی­گرفته است. برای این کار حسینه ارشاد به عنوان یکی از پایگاه­های بلامنازع روشنفکری دینی/مذهبی انتخاب شده و آموزه­های روشنفکران دینی/مذهبی فعال در دهه هشتاد و مخاطبینشان مورد تدقیق قرار گرفته­اند.

ادامه ...

بررسی زمینه‌های اجتماعی فراز و فرود مکتب اخباری در ایران عصر صفوی

پژوهش حاضر برای توضیح وضعیت نظام دانش ایران امروز، اجزای این نظام را معرفی نموده و بحث درباره پایه‌گذاری دانشگاه در گسست از سنت علم قدیم را برجسته می‌کند. در بررسی دلایل و پیامدهای این گسست، فرض تصلب سنت قدمایی را پیش کشیده و می‌کوشد با تمرکز بر موضوع مکتب اخباری در فاصله قرن‌های ۱۱ تا ۱۳ هجری به این فرض رسیدگی کند. در این پژوهش با اتکا به مفروض اصلی جامعه‌شناسی شناخت، برای روشن ساختن جایگاه مکتب اخباری در حیات اجتماعی دوران تاریخی مورد بررسی رویکرد جامعه‌شناسی تاریخی انتخاب شده و برای توضیح وجوه گوناگون پدیده مکتب اخباری به صورت درون‌ماندگار، دیدگاه روش‌شناختی وبر و ابزار مفهومی فرد تاریخی مطرح گردید.

ادامه ...

بررسی جامعه‌شناختی تحول تفسیر غالب از آموزه غیبت در دوران معاصر

این تحقیق با هدف بررسی تحول صورت گرفته در تفسیر غالب از آموزه غیبت (غیبت امام دوازدهم شیعیان) در دوران تاریخی معاصر انجام شده است. وجه ممیزه دوران تاریخی معاصر از دوران قبل از آن، گسترش مناسبات مدرن در سطوح گوناگون جامعه و نقطه شروع آن انقلاب سفید در نظر گرفته شد. دوران مورد مطالعه به سه بازه زمانی ۱. از انقلاب سفید تا انقلاب ۵۷، ۲. از انقلاب ۵۷ تا پایان جنگ و ۳. از پایان جنگ تاکنون تقسیم گشت. در این تحقیق تفاسیر صورت گرفته از آموزه غیبت از دریچه جامعه‌شناسی معرفت مورد مطالعه قرار گرفتند. فرض بر آن بود که رابطه‌ای میان تفسیر غالب از آموزه غیبت در یک بازه زمانی و شرایط اجتماعی خاص آن بازه زمانی وجود دارد و این رابطه با کمک مفهوم «انگاره اجتماعی» توضیح داده شد.

ادامه ...

جشن‌های مذهبی در جامعه ایران

بر اساس یک تقسیم­‌بندی زمانی، زمان به دو نوع عادی و فوق­العاده تقسیم می­شود. زمان جشن از سری زمان­های فوق­العاده است که در آن همه چیز به حال تعلیق در می­آید. ادبیات نظری جشن، عناصر سازنده جشن را شامل مواردی چون تعلیق نظم، اتلاف، تخطی و غلیان جمعی می­داند. به موازات ادبیات نظری جشن، می­توان از ادبیات دینی جشن هم یاد کرد که نگاهی کاملا متفاوت به مقوله جشن و اعیاد مذهبی دارد. تحقیق حاضر بر آن است تا نشان دهد چه نهادهایی در جامعه، متولی برگزاری جشن­ها هستند و متولیان این نهادها، چه نگرشی به نحوه برگزاری جشن دارند.

 

ادامه ...

سیر تحول پایگاه اجتماعی مرجعیت شیعه در ایران در نیم‌سده‌ی اخیر

این پژوهش متضمن بررسی سیر تحول پایگاه اجتماعی مرجعیت شیعه در ایران در نیم‌سده‌ی اخیر می‌باشد. روش پژوهش مبتنی بر دو محور «مطالعه‌ی اسناد و کتابخانه‌ای» و «مصاحبه با متخصصان» می‌باشد. در این پژوهش تلاش شده به عنوان یک گام مقدماتی، مفهوم مرجعیت به لحاظ جایگاه اجتماعی مورد واکاوی و بررسی قرار گیرد. چارچوب نظری این پژوهش متکی بر نظریه‌ی وبر و امیل بنویت در خصوص پایگاه اجتماعی می‌باشد. مفهوم پایگاه اجتماعی در سه وجه قدرت و نفوذ اجتماعی، ثروت، منزلت و طی ۳۰ شاخص در چهار دوره‌ی زمانی پژوهش مورد ارزیابی و واکاوی قرار گرفته است. ارزیابی‌های متخصصان و تحلیل داده‌های اسنادی از سیر پایگاه اجتماعی مرجعیت در نیم‌سده‌ی اخیر، حاکی از تغییر جایگاه نهادی و مدنی مرجعیت، به سمت و سوی پررنگ شدن جایگاه منزلتی آن است.

ادامه ...

مطالب دیگر از نویسنده

تماس با ما

این آدرس پست الکترونیک توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

www.socio-shia.com