انتشار "اربعین؛ منظری اجتماعی: دانسته ها و نادانسته ها"

تا حدود سال ۲۰۰۶ میلادی/۱۳۸۵ ه.ش کمتر کسی در ایران نام «پیاده‌روی اربعین» را شنیده‌بود. امروز، تنها کمتر از یک دهه ی بعد، نه تنها احتمالاً کمتر ایرانی را می‌توان یافت که از این مناسک کاملاً بی‌اطلاع باشد. نرخ رشد شرکت ایرانیان در پدیده‌ای که قرن‌ها، مناسکی عربی‌عراقی تلقی می‌شد، به حدی سریع است که ما را قانع می‌سازد که با ظهور یک «ابر نو اختر» مذهبی، اجتماعی و فرهنگی در سپهر اجتماعی تشیع روبرو هستیم؛ ابرنواختری که نه منحصر به مرزهای سرزمینی ایران نیست، فقط ویژگی‌هایی دینی ندارد و پیامدهایی فراتر از میدان دین خواهد داشت. 

ادامه ...

«جریان‌های فکری در حوزه معاصر قم» : در غفلت از نام‌ها و نشانی‌ها

 «جریان یا جریان‌های فکری در حوزه معاصر کدام‌اند؟ ویژگی‌های آنها کدامند؟ چه کسانی آنها را نمایندگی می‌کنند؟ مبانی فکری این جریانها چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند؟ جریانهای فکری در حوزه معاصر در چه سطوحی فعالیت می‌کنند و آثار مترتب بر این فعالیتها کدام است؟ نقاط هم پوشانی و تفاوت جریانهای مختلف فکری کدام است؟» (طباطبایی‌فر، ۱۳۹۴ : ۲۲).  سید محسن طباطبایی‌فر تلاش کرده  دریک مقدمه و  ۴ بخش مجزا، به پرسش‌های فوق پاسخ دهد.

ادامه ...

تعامل روحانیت و بازار

روحانیّت و بازار در گذر تاریخ، سوابق طولانی در همبستگی و پیوند با یکدیگر داشته‌اند. از عوامل این همبستگی، نیاز متقابل اقتصادی، سیاسی و اجتماعی آنان بود. بدین معنا که بازار، با سازوکارهای فقهی و شرعی، مبانی مالی روحانیّت مستقل را فراهم می‌ساخت و از نظر سیاسی نیز مبانی مردمی قدرت روحانیّت در برابر حکومت و عمّال دولتی بود. در برابر این وظایف و خدمات، روحانیّت نیز علاوه بر اعتباربخشی به بازاری‌ها در جامعه، در مواقع ضروری حامی بازاری‌ها در برابر تعدّیات عمّال دولتی بود. این پیوند و اتّحاد تاریخی، کارکردهای متعدّدی را در تاریخ معاصر ایران تأمین می‌کرده‌است؛ «تأثیرگذاری بر قدرت» و «تداوم گفتمان اعتراضی شیعه» از جمله مهم این کارکردها می‌باشند....

ادامه ...

تشیع؛ از منظری متفاوت

  به تازگی دو کتابِ «مقدمه­ای بر مواجهه با علوم اجتماعی در متن سنت­های شیعی» نوشته‌ی آرمان ذاکری و «طلبه زیستن: پژوهشی مقدماتی در سنخ‌شناسی جامعه­شناختی زیست طلبگی» نوشته‌ی مهدی سلیمانیه با مقدمه­هایی تفصیلی از دکتر سارا شریعتی، روانه­ی بازار نشر شده­اند. این دو کتاب، نخستین آثار از مجموعه­ی جدید «جامعه­شناسی تشیع» هستند که از سوی نشر نگاه معاصر به چاپ رسیده­اند. مجموعه­ی کتاب­های «جامعه­شناسی تشیع»، آثاری هستند که در قالب پروژه­ی مطالعاتی گروهی تحقیقاتی با همین عنوان زیر نظر دکتر سارا شریعتی به انجام رسیده­اند. سارا شریعتی در مقدمه‌ی تحقیقی سی و پنج صفحه‌ای خود بر این اثر به معرفی پروژه‌ی مطالعاتی «جامعه‌شناسی تشیع» پرداخته‌ و عنوان «در معنا و محدودیت‌های جامعه‌شناسی تشیع» را برای آن برگزیده‌است.

ادامه ...

انتشار دو کتاب درباره جامعه‌شناسی تشیع

دو کتاب جدید در حوزه‌ی مطالعاتی جامعه‌شناسی تشیع امسال در نمایشگاه کتاب عرضه خواهند شد. «مواجهه با علوم اجتماعی در متن سنت‌های شیعی» نوشته‌ی آرمان ذاکری و «طلبه‌زیستن؛ سنخ‌شناسی جامعه‌شناختی زیست طلبگی» نوشته‌ی مهدی سلیمانیه نام این دو اثری است که از سوی انتشارات نگاه معاصر ارائه می‌شود. اكبر قنبری مدیر نشر «نگاه معاصر» در گفت‌وگو با خبرگزاری كتاب ایران(ایبنا)، اعلام كرد: نشر «نگاه معاصر» به تازگی در حوزه «جامعه‌شناسی تشیع» که یکی از گرایش‌های کاری این انتشارات است، دو کتاب  منتشر و برای عرضه در نمایشگاه کتاب تهران آماده کرده است.

ادامه ...

"شرحِ ما قال"؛ نگاهی به کتاب «فرهنگ اصطلاحات طلاب»


زبان، همان جهان اجتماعی است. این عقیده‌ی برخی از جامعه‌شناسان و اندیشمندان اجتماعی است. حتی اگر نخواهیم اهمیت زبان را از منظر این اندیشمندان تا چنین حدی تصور کنیم، اما از این واقعیت نمی‌توان غافل بود که زبان را نمی‌توان به یک وسیله‌ی ساده‌ی ارتباطی تقلیل داد. زبان، پدیده‌ای چگال، دارای ریشه‌های عمیق فرهنگی، هویت و خود ویژگی‌ای مافوق اراده‌ی کاربر آن است.

ادامه ...

تبیین معضل بی‌ثباتی آزادی در مشروطه‌ی اول و دوم از خلال بررسی نقش نیروهای مذهبی(۱۳۲۹-۱۳۲۴)

مسئله‌ی اصلی که  پژوهش حاضر بدان پرداخته تبیین چرایی معضل بی‌ثباتی آزادی در مشروطه‌ی اول و دوم از خلال بررسی نقش علما در این زمینه است. پرسش محوری تحقیق این است که چرا آزادی در نخستین تجربه‌ی استقرار خویش در نظام سیاسی جامعه ایران نتوانست حیات بلندمدت و باثباتی را تجربه کند؟ برای پاسخ به این پرسش درصدد برآمدیم تا به صورت مشخص نقش عوامل فکری-فرهنگی را از مجرای مطالعه‌ی اندیشه و کنش سیاسی نیروهای مذهبی مورد بررسی قرار دهیم.

ادامه ...

بررسی جامعه‌شناختی نسبت فقر و انتظار ظهور مهدی (ع)

یکی از مهم‌ترین مسائلی که جامعه ما امروز در سطحی گسترده با آن درگیر است، مسئله فقر است. مسئله‌ای که زندگی بسیاری از افراد جامعه را دچار بحران کرده و پیامدهای ناگوار فراوانی به دنبال خود می‌آورد. متأسفانه در بیشتر پژوهش‌هایی که در مورد فقر صورت گرفته صرفاً از دید اقتصادی به آن نگریسته و از ابعاد اجتماعی و فرهنگی آن غفلت شده است. به گونه‌ای که می‌توان گفت در جامعه‌شناسی، حوزه فقر، یکی از فقیرترین حوزه‌های پژوهش است.

ادامه ...

آموزه‌های دینی و سبک زندگی (مطالعه جامعه‌شناختی سبک زندگی طلبگی)

 امروزه سبک­زندگی با عناصر خود در حال ظهور و بروز در زندگی روزمره جامعه ایرانی و در بر گرفتن اکثر عرصه­های این زندگیست. حوزۀ علمیه هم یکی از این مکان­هاسیت که تحت تأثیر تحولات خرد و کلان اجتماعی نسبت به گذشته دچار تغییرات بسیاری شده است که نمود آن در وضعیت زیست کنشگران اجتماعی حاضر در آن پدیدار است. هدف این پژوهش در ابتدا ارائه توصیفی از عناصر سبک­زندگی طلبگی‌ست تا با رمزگشایی از ماهیت این نوع سبک زندگی، تنوّع و چندگونگی در آن را نمایان کند. و سپس از خلال این توصیف به ارتباط میان آموزه­های دینی و سبک­زندگی بپردازد. این پژوهش با یک رویکرد کیفی پیش می­رود و در آن از روش نظریۀ زمینه­ای استمداد شده است.

ادامه ...

مطالعه‌ی نشانه‌های عرفی شدن در زندگی روزمره‌ی روحانیان

 پژوهش حاضر به دنبال یافتن نشانه‌های عرفی شدن درون جریان زندگی روزمره‌ی روحانیان در سال ۹۲است. برای دست یابی به نحوه‌ی تفکر و کیفیت ذهنی روحانیان درباره‌ی پدیده عرفی شدن و پی بردن به چگونگی تاثیر این پدیده از طریق نشانه‌های بروز یافته‌ی آن در زندگی فردی و اجتماعی این افراد، روش پدیدارشناسی توصیفی استفاده شده است. داده‌های مورد نیاز جهت کشف معانی ذهنی و دست یابی مستقیم به تجربه‌ی این افراد، از طریق مصاحبه‌های نیمه ساخت یافته و مشاهده‌ی میدانی جمع آوری شده است. 

ادامه ...

جایگاه مناسک در میان مخاطبان روشنفکری دینی/مذهبی

روشنفکری دینی/مذهبی یکی از جریان­های فکری فعال در عرصه اندیشه کشور است که مورد انتقادات درونی و بیرونی متفاوتی قرار گرفته‌است. نحوه برخورد با مناسک و مابه ازای عملی دین‌داری یکی از زوایای مورد انتقاد این جریان فکری است. اما عمده این انتقادات به شکل کلی و بر پایه نظری مطرح شده است و مخاطبان مورد توجه قرار نگرفته‌اند. این پژوهش سوال خود را جایگاه مناسک در میان مخاطبان و درک و دریافت آنها از آموزه­های روشنفکری دینی/مذهبی قرار داده و با روش­ کیفی و تکنیک­های مشاهده، مصاحبه و بررسی گفتار روشنفکران دینی/مذهبی و در نهایت تحلیل محتوای همه داده­های بدست آمده،آن را پی­گرفته است. برای این کار حسینه ارشاد به عنوان یکی از پایگاه­های بلامنازع روشنفکری دینی/مذهبی انتخاب شده و آموزه­های روشنفکران دینی/مذهبی فعال در دهه هشتاد و مخاطبینشان مورد تدقیق قرار گرفته­اند.

ادامه ...

مطالب دیگر از نویسنده

تماس با ما

این آدرس پست الکترونیک توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

www.socio-shia.com